Επίδομα ανεργίας: Αλλάζει οριστικά από το 2026 - Πώς θα διαμορφώνονται τα νέα ποσά
Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που σχεδιάζεται εδώ και χρόνια και πλέον περνά από το στάδιο του... πειραματισμού στη γενικευμένη εφαρμογή.
Τεκτονικές αλλαγές στο επίδομα ανεργίας, με καθολική εφαρμογή σε όλους τους επιδοτούμενους ανέργους, μπαίνουν στην τελική ευθεία μέσα στο 2026, σηματοδοτώντας το τέλος του υφιστάμενου ενιαίου μοντέλου και τη μετάβαση σε ένα πιο «εξατομικευμένο» σύστημα στήριξης. Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που σχεδιάζεται εδώ και χρόνια και πλέον περνά από το στάδιο του... πειραματισμού στη γενικευμένη εφαρμογή.
Σύμφωνα με πληροφορίες, μεσα στο επόμενο δίμηνο θα ολοκληρωθεί η ειδική μελέτη του ΙΟΒΕ, η οποία θα αποτιμήσει τα αποτελέσματα του πιλοτικού επιδόματος ανεργίας που εφαρμόζεται από το 2025 σε περιορισμένο αριθμό δικαιούχων. Το πόρισμα της μελέτης θα αποτελέσει τη βάση για τη νομοθέτηση του νέου συστήματος, το οποίο θα διαφοροποιείται σε κρίσιμα σημεία από το πιλοτικό μοντέλο, διατηρώντας όμως τη βασική του φιλοσοφία.
Στόχος το επίδομα να γίνει πιο «εμπροσθοβαρές»
Κεντρική αλλαγή που εξετάζεται είναι η διάρκεια και η κατανομή της επιδότησης στον χρόνο. Στόχος του υπουργείου Εργασίας είναι το επίδομα να γίνει πιο «εμπροσθοβαρές», ώστε να στηρίζει ουσιαστικά τον άνεργο στα πρώτα, πιο κρίσιμα στάδια της ανεργίας και να λειτουργεί ως γέφυρα γρήγορης επανένταξης στην αγορά εργασίας, χωρίς να ενισχύει τη μακροχρόνια παθητικότητα.
Στο σημερινό πιλοτικό σύστημα, στο οποίο έχουν ενταχθεί περίπου 13.700 δικαιούχοι, το επίδομα καταβάλλεται με φθίνουσα κλίμακα. Οι πρώτοι τρεις μήνες συνοδεύονται από το υψηλότερο ποσό, το οποίο στη συνέχεια μειώνεται σταδιακά, φτάνοντας σε αρκετά χαμηλά επίπεδα προς το τέλος της 12μηνης ή και της 24μηνης διάρκειας επιδότησης. Η λογική είναι ο άνεργος να λαμβάνει αρχικά εισόδημα κοντά στις προηγούμενες αποδοχές του, γνωρίζοντας όμως ότι όσο παραμένει εκτός εργασίας, το ποσό θα μειώνεται.
Το νέο σύστημα αναμένεται να σφίξει ακόμη περισσότερο αυτό το πλαίσιο. Πληροφορίες αναφέρουν ότι η αυξημένη επιδότηση θα περιοριστεί στους δύο πρώτους μήνες – αντί για τρεις που ισχύουν στο πιλοτικό σχήμα – με αποτέλεσμα η μείωση του επιδόματος να ξεκινά νωρίτερα. Με τον τρόπο αυτό, το επίδομα ενισχύει αποφασιστικά την αναζήτηση εργασίας και απομακρύνεται από τον κίνδυνο να εξελιχθεί σε «παγίδα φτώχειας».
Το νέο επίδομα δεν θα είναι ενιαίο για όλους
Σημαντική διαφοροποίηση σε σχέση με το σημερινό καθεστώς των 540 ευρώ είναι ότι το νέο επίδομα δεν θα είναι ενιαίο για όλους. Όπως συμβαίνει ήδη στο πιλοτικό πρόγραμμα, το ποσό θα υπολογίζεται ατομικά, με βάση τις προηγούμενες αποδοχές, τα έτη προϋπηρεσίας και την οικογενειακή κατάσταση του δικαιούχου. Ενδεικτικό είναι ότι περίπου το 30% των συμμετεχόντων στο πιλοτικό πρόγραμμα είναι άνεργοι με παιδιά, οι οποίοι λαμβάνουν σημαντικά υψηλότερα ποσά σε σχέση με το σταθερό επίδομα.
Τα μέχρι τώρα στοιχεία δείχνουν ότι το πιλοτικό σύστημα οδηγεί σε σαφώς μεγαλύτερη οικονομική στήριξη. Για τους 13.700 δικαιούχους έχουν ήδη εκταμιευθεί 130,3 εκατ. ευρώ, όταν με το παλαιό καθεστώς των 540 ευρώ το αντίστοιχο ποσό δεν θα ξεπερνούσε τα 86 εκατ. ευρώ.
Παραδείγματα
Χαρακτηριστικά παραδείγματα δείχνουν πώς λειτουργεί το νέο μοντέλο στην πράξη. Άνεργος με δικαίωμα επιδότησης για 24 μήνες λαμβάνει συνολικά περίπου 17.700 ευρώ, με το μηνιαίο επίδομα να ξεκινά από περίπου 1.300 ευρώ και να μειώνεται σταδιακά έως τα 250 ευρώ προς το τέλος της περιόδου.
Άλλος δικαιούχος με επιδότηση 15 μηνών εισπράττει συνολικά πάνω από 9.500 ευρώ, ενώ ακόμη και άνεργοι με μικρότερη διάρκεια επιδότησης – που δεν θα δικαιούνταν καθόλου επίδομα με το παλαιό σύστημα – λαμβάνουν έστω περιορισμένη ενίσχυση.
Πότε θα εφαρμοστεί το νέο επίδομα ανεργίας
Σε κάθε περίπτωση όσοι λαμβάνουν σήμερα το κλασικό επίδομα των 540 ευρώ θα συνεχίσουν να το εισπράττουν μέχρι τη λήξη της επιδότησής τους. Αντίστοιχα, όσοι έχουν ενταχθεί στο πιλοτικό πρόγραμμα θα παραμείνουν σε αυτό έως την ολοκλήρωση του κύκλου τους, ακόμη και αν στο μεταξύ έχει νομοθετηθεί το νέο καθολικό σύστημα.
Η καθολική εφαρμογή του νέου επιδόματος ανεργίας τοποθετείται χρονικά μετά την άνοιξη του 2026 και πιθανότατα μέσα στο καλοκαίρι. Τότε, όλοι οι νέοι άνεργοι θα υπάγονται στο νέο, μεταβλητό σύστημα επιδότησης, το οποίο φιλοδοξεί να συνδέσει πιο στενά την κοινωνική προστασία με την ενεργή επιστροφή στην εργασία.
